Niezależnie od tego, czy realizowana inwestycja to obiekt biurowy, czy dom jednorodzinny, Ustawa Prawo budowlane jasno precyzuje role uczestników procesu budowlanego oraz obowiązki, jakie ciążą na każdym z nich. Mowa tutaj przede wszystkim o inwestorze, projektantach, kierowniku budowy oraz inspektorze nadzoru inwestorskiego.

Kluczową postacią w procesie budowlanym jest bez wątpienia inwestor, który poza sfinansowaniem inwestycji oraz zapłaceniem wynagrodzenia wykonawcom, odpowiada również za powierzenie wybranych prac upoważnionym do tego osobom. W przypadku mniejszych realizacji jest to m.in. zlecenie wykonania projektu architektowi oraz uprawnionym projektantom (np. instalacji sanitarnych lub elektrycznych), wyznaczenie kierownika budowy, zatrudnienie podwykonawców oraz odbiór części robót. Jeżeli jednak inwestorem jest duża firma realizująca rozbudowane zlecenie, umowy z podwykonawcami zawiera przeważnie w jego imieniu generalny wykonawca. Jest to wówczas firma odpowiedzialna za całość inwestycji oraz koordynację prac zatrudnionych podmiotów. Niezależnie jednak od wielkości inwestycji po stronie inwestora leży raczej koordynacja poszczególnych działań, gdyż ich realizacją muszą zająć się wykwalifikowani wykonawcy.

Kolejnymi uczestnikami procesu budowlanego są uprawnieni projektanci, w tym m.in. instalator oraz architekt, który zajmuje się opracowaniem wytycznych na temat bezpieczeństwa i ochrony zdrowia na terenie placu budowy, które następnie wdraża kierownik budowy. Do jego zadań należy również zweryfikowanie, czy zawarte w projekcie rozwiązania pozostają zgodne z obowiązującymi przepisami oraz charakterem budynku, oraz czy jest on zgodny z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego (lub zapisami decyzji o warunkach zabudowy jeśli tego planu nie ma), prawem budowlanym oraz wiedzą techniczną. Natomiast rolą projektantów jest też wyjaśnienie potencjalnych wątpliwości związanych z projektem, a w razie konieczności sporządzenie indywidualnej dokumentacji technicznej. Mają oni też wstęp na plac budowy w czasie wykonywania robót budowlanych i mogą dokonywać wpisów w dzienniku budowy, a nawet wstrzymać prowadzone prace, jeśli uznają, że są one sprzeczne z założeniami projektowymi lub powodują zagrożenie.

Kim jest kierownik budowy?

Na co dzień jedną z najważniejszych osób na placu budowy jest jej kierownik, który w imieniu inwestora lub generalnego wykonawcy zabezpiecza jej teren oraz znajdujące się na nim obiekty i urządzenia. Odpowiada też za koordynację prac wykonywanych przez ekipę budowlaną oraz prowadzenie dziennika budowy. To on również zgłasza inwestorowi do sprawdzenia lub odbioru te prace, które zostaną zakryte na skutek dalszych działań, sporządza także dokumentację powykonawczą obiektu budowlanego. Podobnie jak projektant, kierownik budowy może również wstrzymać prace w przypadku stwierdzenia zagrożenia, o czym ma obowiązek bezzwłocznie poinformować inwestora. Dodatkowo w jego imieniu ma on prawo wystąpić o zmiany w stosowanych rozwiązaniach projektowych, o ile jest to uzasadnione potrzebą zwiększenia bezpieczeństwa realizowanych robót, lub pozwoli usprawnić proces budowlany. Poza tym powinien mieć on odpowiednie uprawnienia budowlane pozwalające na odbiór robót wykonanych przez zatrudnionych podwykonawców.

Czym jest dziennik budowy i kto ma go wypełniać?

Dziennik budowy to ustawowy dokument wydawany przez organ administracji architektoniczno-budowlanej w terminie 3 dni od wydania pozwolenia na budowę. Stanowi on część ogólnej dokumentacji budowy, do której należą m.in. wspomniane pozwolenia na budowę, protokół odbiorów, rysunki techniczne, pomiary geodezyjne etc. Jeszcze przed rozpoczęciem robót wpisywane są do niego dane osób odpowiedzialnych za kierownictwo i nadzór prowadzonych prac. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie dziennika budowy wpisów w nim mogą dokonywać określone osoby, w tym: inwestor, inspektor nadzoru inwestorskiego, uprawnieni projektanci, kierownik budowy lub robót budowlanych, osoby wykonujące czynności geodezyjne oraz pracownicy organów uprawnionych do kontroli zgodności prowadzonych robót z obowiązującymi przepisami. Podawane w nim informacje dotyczą przebiegu prac na placu budowy oraz istotnych zdarzeń, jakie zaszły w trakcie realizacji inwestycji. Wpisy w dzienniku powinny być dokonywane chronologicznie, jeden pod drugim bez wolnych przestrzeni pomiędzy poszczególnymi, i co interesujące – nie można wypełniać go ołówkiem. Dziennik musi znajdować się stale w miejscu prowadzenia prac budowlanych, a za jego przechowywanie odpowiedzialny jest kierownik budowy lub robót.

Zadania inspektora nadzoru

Powołanie inspektora nadzoru inwestorskiego konieczne jest w przypadku określonych budynków. Mowa wówczas o sytuacjach takich jak: wysokość obiektu budowlanego wynosi co najmniej 15 metrów, zastosowano w nim skomplikowane rozwiązanie techniczne (np. konstrukcje liniowe, wiszące czy fundamenty inne niż proste), zawiera on elementy nośne o rozpiętości większej niż 12 metrów i wysięgu co najmniej 3 metry, albo gdy wysokość poszczególnych kondygnacji przekracza 6 metrów. Dlatego jego obecność nie będzie wymagana w przypadku budowy domów jednorodzinnych czy mniejszych obiektów gospodarczych realizowanych przez indywidualnego inwestora. Natomiast musi się on pojawić na placu budowy w przypadku dużych inwestycji, gdzie reprezentuje on inwestora i sprawuje kontrolę m.in. nad zgodnością realizowanych działań z uzyskanymi pozwoleniami na budowę, przepisami, zasadami wiedzy technicznej, ale też Polskimi Normami. Jego rolą jest także zweryfikowanie jakości wykonywanych robót budowlanych oraz odbiór tych, które ulegają zakryciu. Uczestniczy on również w próbach oraz odbiorach instalacji i urządzeń technicznych, oraz przewodów kominowych. Bierze też udział w procesie odbioru już gotowych obiektów budowlanych, które mają zostać przekazane do użytkowania.

Rola konserwatora zabytków

Ze względu na swoje właściwości, przezierne tafle wykorzystywane są bardzo często w procesie rewitalizacji zabytków. Zamocowane z pomocą odpowiednich okuć, przeważnie takich jak mocowania punktowe, klamry, niewysokie listwy lub cięgna, doskonale komponują się z zabytkową elewacją lub wnętrzem, nie zasłaniając przy tym oryginalnych elementów konstrukcyjnych obiektu. Remont zabytkowych budynków wiąże się jednak z koniecznością przeprowadzenia obowiązkowych konsultacji z konserwatorem zabytków, którego zadania i obowiązki precyzuje Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Do jego zadań należy przede wszystkim wydanie pozwolenia na przeprowadzenie prac budowlanych, które należy uzyskać jeszcze przez ich rozpoczęciem – bez niego nie będzie można prowadzić robót budowlanych. Musi on także nieodpłatnie udostępnić właścicielowi obiektu jego szczegółową dokumentację oraz w formie pisemnej przedstawić tzw. zlecenie konserwatorskie, w którym określone zostaną m.in. sposób korzystania z budynku, historia wykonanych prac konserwatorskich, zakres zmian, jaki może zostać wprowadzony oraz informacje o materiałach, których należy użyć do renowacji.

Kto kontroluje pracę podwykonawców?

W przypadku dużych inwestycji za ich realizację odpowiedzialny jest generalny wykonawca, który za zgodą inwestora zleca wykonanie poszczególnych robót budowlanych wyspecjalizowanym podwykonawcom i jest on odpowiedzialny za ich kontrolę. Jeżeli jednak realizowany projekt to budowa domu jednorodzinnego, podwykonawcy zatrudniani są bezpośrednio przez inwestora, z którym podpisują przeważnie umowę o dzieło lub roboty budowlane, określającą zakres wykonywanych prac oraz należne za nie wynagrodzenie. Należy jednak podkreślić, że mimo to za koordynację realizowanego przez nich zlecenia oraz weryfikację wykonanej pracy odpowiedzialny jest kierownik budowy.